Bileşikler Nasıl Oluşur

Ana Sayfa | 9.Sınıf Kimya | 10.Sınıf Kimya | 12.Sınıf Kimya | Periyodik Tablo | Birim Tablosu

| Sözlükler | Kişisel Gelişim | Gıda Güvenliği | Dergiler  | Biyografi | E-Mail •

 PayPal'a kaydolun ve kredi kartı ödemelerini kabul etmeye anında başlayın.

I.BÖLÜM:

 

KAZANIMLAR

1. Elektron dizilimi, iyon yükü ve yükseltgenme basamağı ile ilgili olarak öğrenciler;

1.1. Periyodik cetvelde verilen elektron dizilimlerini kullanarak, elementlerin elektron alma-verme-ortaklaşma eğilimlerini, asal gaz elektron dizilimi üzerinden irdeler.

1.2. Elektron alma/ verme eğilimi ile metallik/ametallik özelliklerini ilişkilendirir.

1.3. İyon yükü ve yükseltgenme basamağı arasındaki farkı açıklar.

1.4. Elementlerin grup numaraları ile son katmandaki elektron sayıları ve bir bileşikteki yükseltgenme basamakları arasında ilişki kurar.

1.5. Yükseltgenme basamaklarının sabit veya değişken oluşu ile elektron dizilimi arasında ilişki kurar.

2. İyonlardan bileşiklerin oluşumu ile ilgili olarak öğrenciler;

2.1. Ana grup elementlerinin katyon ve anyonlarının muhtemel yüklerini belirtir.

2.2. Geçiş elementlerinin ve ametallerin farklı pozitif yüklere sahip olabileceğini fark eder.

2.3. Basit iyonik bileşikleri değerlik elektronları ile simgelendirerek gösterir.

2.4. Bazı iyonik bileşiklerde atom gruplarının anyon ve/veya katyon olabileceğini fark eder.

2.5. Nötrallik ilkesinden yararlanarak iyonik bileşiklerin adları ile formülleri arasında eşleme yapar.

3. İyonik bileşiklerin örgü yapısı ile ilgili olarak öğrenciler;

3.1. İyonik yapılı bileşiklerin çeşitli tiplerde ve düzenli örgüler oluşturduğunu modeller üzerinde gösterir.

3.2. İyonik bileşiklerin moleküllerinin olmayışını, örgü yapısı ile ilişkilendirir.

3.3. İyonik bileşiklerin neden hep katı olduğunu açıklar.

3.4. İyonik bileşiklerin suda çözünmelerini örneklerle açıklar.

4. Kovalent bileşiklerin oluşumu ile ilgili olarak öğrenciler;

4.1. İki atom arasındaki kovalent bağı ortaklaşılmış elektron çiftleri temelinde gösterir.

4.2. Kovalent bileşiklerin genelde ametallerden oluştuğunu fark eder.

4.3. Moleküllerin bağ yapısını değerlik elektronları ile simgelendirerek gösterir (Lewis formülleri).

4.4. Bazı kovalent bileşiklerin ikili ve üçlü bağ içerdiğini hazır örnekleri inceleyerek fark eder

4.5. Basit kovalent bileşiklerin formülleri ve adları arasında eşleştirme yapar.

4.6. Kovalent bileşiklerin çoğunun neden bağımsız birimlerden (molekül) oluştuğunu açıklar.

5. Kovalent bağlarda polarlık ile ilgili olarak öğrenciler;

5.1. Başlıca ametalleri, bağ elektronlarına sahip çıkma eğilimleri sırasına dizer.

5.2. İki atomlu basit moleküllerde pozitif ve negatif uçları tahmin eder.

5.3. Basit molekülleri polarlık bakımından irdeler.

5.4. Moleküllerin polarlığı ile moleküller arası etkileşimi ilişkilendirir.

6. Organik bileşikler ile ilgili olarak öğrenciler;

6.1. Organik ve anorganik bileşikleri formüllerinden ayırt eder.

6.2. Basit hidrokarbonların ve yaygın organik bileşiklerin açık formüllerini yazar ve adlandırır.

6.3. Organik moleküllerin hidrofil ve hidrofob bölümlerini gösterir.

6.4. Polarlığın çözünmedeki rolünü, tanıdığı organik bileşikleri kolay çözündüğü çözücülerle eşleştirerek açıklar.

 

 

Bileşikler Nasıl Oluşur?

1.1Elementlerin Elektron Alma-Verme -Ortaklaşma Eğilimleri

Bileşikler konusuna başlamadan önce bazı elementlerin katman elektron dağılımlarını tekrar hatırlayalım bunun için Periyodik cetvelin 1. ve 2. periyotlarını içeren aşağıdaki tablodan elementlerin üzerine tıklayıp katman elektron yapılarını izleyelim

Periyodik Cetveldeki 11 Elementin Katman elektron dağılımı

IA

   

 

 

 

 

 

 

VIIIA

1
H
1.01

IIA

  

IIIA

IVA

VA

VIA

VIIA

2
He
4.00

3
Li
6.94

4
Be
9.01



5
B
10.81

6
C
12.01

7
N
14.01

8
O
16.00

9
F
19.00

10
Ne
20.18

11 
Na
22.99

 

On bir elementin katman elektronlarının hepsini tek sayfada görmek için tıklayınız

 Tablo-1

1.1 Elementlerin Elektron-Alma-Verme-Ortaklaşma Eğilimleri

Şekil-1

Ortadaki noktaya bakarak başımızı  öne ve geriye doğru hareket ettiğinizde çemberlerin hareket ettiğini göreceksiniz…

Gözlerimizle iki dairenin birbirine ters olarak hareket ediyormuş gibi göründüğünü gördük.Çevremizdeki her nesnenin şeklini gözlerimiz yardımıyla algılarız.Gözlerimiz şekilleri bize gösterir  fakat gözlerimizle algılayamadığımız moleküllerin şekillerini belirleyen nedir?

İki atom veya atom grubu arasında bir molekül oluşturmak üzere etkileşme, kimyasal bağ olarak tanımlanır.

Moleküllerin gözlenen formüllerini açıklamak için kimyasal bağlamayı bilmek gerekir. Niçin bazı elementler, örneğin, H2, O2, S8, çok atomlu moleküllerdir? Suyun kaynama noktası, niçin benzeri moleküllerden daha yüksektir? CO2 uçucu olduğu halde, SiO2 katıdır, halbuki C ve Si benzer kimyasal özellikleri taşıyan elementlerdir.Sodyum elementi klorla bileşik oluştururken neden helyum ya da neon klorla bileşik oluşturmaz?

Bu soruların cevapları, molekül yapılarının, atomların uzayda diziliş şekillerinin, bağ türlerinin, bağ açılarının- bilinmesiyle verilebilir.

Bir kimyasal bağ, atomları veya atom gruplarını belli bir uzaklıkta ve bir arada tutmaya yetecek kuvvetedir ve kimyasal bağlanma sonucu, atomlardan oluşan moleküller arasında da moleküller arası bağlanma kuvvetleri oluşur

Moleküller arası etkileşmelerin enerjisi daha düşüktür. Bu bölümde, önce, atomların, değerlik tabakalarına elektron almaları-vermeleri yoluyla oluşan  iyonik ve elektronlarını ortaklaşa kullanmaları yoluyla oluşan kovalent bağlar açıklanacaktır.

Atomlar, bağ oluşturmak üzere bir araya geldikleri zaman, çekirdeklerine en uzakta bulunan elektronlar etkileşirler. Dolayısıyla, bağlanma için, bir atomun en dış katmanının elektronları önemlidir; bu katmana değerlik (valens) katmanı ve bu katmanın elektronlarına değerlik (valens) elektronları denir.

A grupları element atomlarının son katmanlarındaki değerlik elektronları sayısı, aynı elementin periyodik cetveldeki  grup numarasına eşittir.

Şekil-2

Şekil -2'den yararlanarak aşağıdaki soruları cevaplandıralım

Hangi elementler elektron almaya eğilimlidir?

Hangi elementler elektron vermeye eğilimlidir?

Hangi elementler elektronlarını ortaklaşa kullanma  eğilimindedir?

Atomların elektron alma,verme ya da ortaklaşa kullanma eğilimini belirlemek için elektron dizilimine bakılır.

Son katmanında 1,2,3 elektronu olan atomlar genellikle elektron verme eğilimindedirler. (Hidrojen ve Bor hariç)  IA,IIA,IIIA gruplarındaki  atomların çoğu elektron verir.

Son yörüngesinde 4, 5, 6, 7 elektronu olan atomlar ise genellikle elektron alma ya da ortaklaşa kullanma eğilimindedirler.Soy gaz katmanındaki elektron dizilimine yakın olan  VA,VIA,VIIA gruplarındaki  atomların çoğu elektron verir.

IV A grubunda bulunan karbon (C) elementi son katmanında 4 elektrona sahiptir.Helyum  yapısına benzemek için 4 elektron verebilir ya da Neonun yapısına benzemek için 4 elektron alabilir.Fakat C atomu bileşik oluştururken son katmandaki elektronlarını ortaklaşa kullanma eğilimi gösterir

He ve Son yörüngesinde 8 elektron bulunduran atomlar ise kararlı maddelerdir. Bu sebeple elektron almak ya da vermek istemezler. Asal gazlar olarak bilinirler.

Diğer a metaller kendilerine en yakın soy gazlara benzemek için elektron alırlar ya da ortaklaşa kullanırlar.

Diğer metaller ise  kendilerine en yakın soy gazlara benzemek için elektron verme eğilimi gösterirler

Periyodik cetvelde yer alan bazı gruplar ve bunların özellikleri aşağıdaki gibidir.

                                                             

Alkali Metaller      Toprak Alkali Metaller        Halojenler                      Soy Gazlar

 Alkali Metaller:

Alkali metalleri I A grubu elementlerine verilen isimdir. Elementleri  Li, Na, K, Rb, Cs ve Fr dur metallerin erime ve kaynama noktaları düşük olup, grupta aşağıya doğru inildikçe erime ve kaynama noktaları daha da düşer. Sezyumun erime noktası o kadar düşüktür ki, sıcak günlerde sıvı halde bulunabilir. Alkali metallerin erime noktaları Civa ve Gallium hariç bütün metallerden daha düşüktür.

Bıçakla kesilebilecek kadar yumuşaktır. İlk kesildiklerinde yüzeyleri gümüş parlaklığındadır.Hızlı oksitlendiklerinden zamanla metalik renklerini kaybederler. Diğer metallerin aksine, yoğunlukları ve erime noktaları oldukça düşüktür. Lityum, sodyum ve potasyum yoğunlukları ilginç bir şekilde sudan daha küçüktür. Elektrik akımını ve ısıyı iletirler.

Bileşik oluştururlarken dış katmandaki tek elektronu kolaylıkla verip son katman elektron yapılarını  soy gazlara benzeterek +1 değerlikli iyon (katyon) haline geçerler. Bu yüzden periyodik cetvelin en aktif elementleridir.

Toprak Alkali Metaller:

Periyodik cetvelin IIA grubu elementleridir. Bunlar Berilyum, Magnezyum, Kalsiyum, Stronsiyum, Baryum, Radyum'dur.Genellikle beyaz yapıya sahip yumuşak ve işlene bilir maddelerdir.

Toprak alkali metaller, en dış katmanlarında  2 elektron taşırlar. Bu nedenle kimyasal tepkimelere girme istekleri yüksektir ancak 1A grubuna göre daha düşüktür. IIA grubu elementlerinin sembolleri Be, Mg, Ca, Sr, Ba, Ra dır.Toprak alkali metallerin erime ve kaynama noktaları IA grubuna göre yüksektir , grupta aşağıya doğru inildikçe erime ve kaynama noktaları da düşer. Toprak alkali metaller bıçakla kesilebilecek kadar yumuşaktır fakat IA grubu elementlerine göre daha serttir İlk kesildiklerinde yüzeyleri gümüş parlaklığındadır. Hızlı oksitlendiklerinden zamanla metalik renklerini kaybederler.

Berilyum özellikle bilgisayar parçaları ve uzay teknolojisinde kullanılır.Magnezyum alaşımların yapısında kullanılır. Kalsiyum dünyada en bol bulunan 5. Elementtir.

 Yoğunlukları ve erime noktaları 1 A grubu elementlerine göre yüksek, diğer metallere göre genelde düşüktür.  Elektrik akımını ve ısıyı iletirler.

Kimyasal tepkimelerinde yapılarını asal gazlara benzeterek +2 değerlikli iyon (katyon) halinde bileşikler oluştururlar. Diğer metallere göre aktiftirler ancak IA grubu elementlerine göre daha az aktiftirler

Halojenler;

Periyodik tablonun 7A grubunda bulunan, tepkimeye eğilimli ametallerdir. Bu elementler Flor, Klor, Brom, İyot ve Astetin’dir. Sembolleri: F, Cl, Br, I ve At şeklinde dir. Halojenler, Latincede “tuz yapan” anlamına gelir. Bu gruptaki elementlerin hepsi elektronegatiftir.Yani  elektron alma eğilimi en yüksek olan elementlerdir.

Doğada sert olarak değil, mineraller halinde bulunurlar. Element halinde 2 atomlu moleküllerden oluşurlar. Oda koşullarında flor (F2 )ve klor  (Cl2) gaz, brom (Br2)sıvı, iyot (I2) ise katı haldedir.

Erime ve kaynama noktaları grupta aşağıdan yukarıya doğru azalır. Zehirli ve tehlikeli elementler olarak bilinirler.

Soy gazlar;

Periyodik tablonun VIII A grubunu oluşturan, tümü tek atomlu ve renksiz gaz halinde bulunan elementlerdir.

En dış yörüngeleri elektronlarla tamamen dolu olduğu için son derece kararlıdırlar ve tepkimelere eğilimleri de çok düşüktür. Bu davranışları nedeniyle de "soy gaz" adını almışlardır. Atmosferde bulunurlar ve sıvı havanın damıtılmasıyla elde edilirler.Normal koşullarda gaz halinde bulunur.Erime kaynama noktaları çok düşüktür.Helyumun kaynama noktası tüm elementlerden daha düşüktür ve -269 o C 'de  gaz halinde kalabilen tek elementtir.He’ un donma sıcaklığı (-272o  C dir)Erime ve kaynama noktaları, grupta yukarıdan aşağıya gidildikçe yükselir.Doğada element halinde bulunurlar Bu sebeple dondurucu gaz olarak bilinirler. 

Soy gazlar ,metallerle, ametallerle ve birbirleriyle bileşik oluşturmaz. Kararlı bir yapıya sahiptir. Ancak özel şartlarda bazı soy gazların bileşikleri elde edilmiştir. ( XeF6, XeF2, XeO3, XeOF4, XeOF2, Krf4 bileşikleri gibi)

İlk keşfedilen soygaz, hidrojenden sonra en hafif element olan helyumdur.Soy gazlar Helyum (He) ,Neon (Ne),  Argon (Ar) , Kripton  (Kr), Xenon (Xe) , Radon (Rn) dur. Radon  çekirdeği dayanıksız olan, radyoaktif bir elementtir.

Elementlerin fiziksel yapılarını incelemek için aşağıdaki periyodik tablonun üzerine çift tıklayınız

Tablo-2

1.2. İyon Yükü ve Yükseltgenme Basamağı

Öğrendiğimiz bu bilgilerden sonra atomların bileşik oluşturmaları için nelerin gerekli olduğunu anlamaya çalışalım.Bunu anlamamız için daha önce öğrendiğimiz atomun yapısı ile ilgili bilgilerimizi gözden geçirmemiz gerekir.

Atom çekirdek ve elektrondan meydana gelir. Çekirdek proton ve nötronlardan meydana gelir.Nötr atomun proton sayısı elektron sayısına eşittir.Bu yüzden element atomları ve elementel moleküller nötrdür.

 Yüklü olan atom veya atom gruplarına iyon denir.Elektron alarak  (-) negatif yüklü hale geçmiş atomlara ANYON, elektron vererek (+) pozitif yüklü hale geçmiş atomlara KATYON denir.İyon yükü ,element sembolünün sağ üst köşesine  yazılır.Örneğin ; Na+,Mg+2,Cl-,O-2 şeklinde yazılır. İyon yükünün miktarı ve türü değerlik elektron sayısı ile alakalıdır.Atomun kimyasal davranışını da  değerlik elektron sayısı belirler.

Değerlik elektron sayısı: Atomun son katmanındaki toplam elektron sayısına değerlik elektron sayısına denir.Atomlar bileşik oluştururlarken bu elektronları kullanır.Atom kararlı hale geçebilmek için atomun son katmanında bulunan değerlik elektronlarını 8'e tamamlar.Değerlik elektron sayısı 8'e tamamlanırken alınan ya da verilen elektronlar " iyon yükü "ya da "yükseltgenme basamağı " olarak da ifade edilir.

GRUP

DEĞERLİK ELEKTRON SAYISI

YÜKSELGENME BASAMAĞI

1A

1

+1

2A

2

+2

3A

3

+3

4A

4

+4,-4

5A

5

-3,+3, +5

6A

6

-2,+4, +6

7A

7

-1,+1, +3, +5, +7,

8A

8

0

 

"İyon yükü " elektron alış verişinin tam olduğu varsayılan NaCl gibi bileşikler için kullanılır. NaCl suda çözündüğünde Na+ ve Cl- iyonlarını ortama salar.

    Elektron alış verişinin tam olduğu varsayılan NaCl, MgCl2 ,AlCl3, Mg(NO3)2,FeSO4,Ca3(PO4)2 gibi bileşiklerde metal atomu verdiği elektron sayısı kadar pozitif yük kazanırken,ametal atomu  ya da kök aldığı elektron sayısı kadar negatif yüke sahip olur.Bu yüklere iyon yükü denir.İyon yükü atomun ya da kökün sağ üst köşesine +, 2+, 3+, -, 2-, - 3 şeklinde yazılmalıdır.( Na+, Mg2+ ,Al3+, O2-,(NO3),(CO3) ,(SO4) ,(NH4),(PO4), … )

Ancak CO2 ,SO3 gibi gibi moleküller suya atıldıklarında C4+ veya S6+ gibi iyonlar oluşturamazlar. Bu nedenle bu tür atomlar için "iyon yükü" tabiri yerine, "yükseltgenme basamağı" kullanılır. Benzer şekilde N2O5 ,CO2 gibi bileşiklerde N ve C atomlarının değerlikleri içinde yükseltgenme basamağı tabiri kullanılır .Ayrıca  Fe2O3 ,Mn2O7 gibi bileşiklerdeki  Fe ve Mn Metalleri içinde iyon yükü yerine yükseltgenme basamağı kavramı kullanması doğru olur.

Yükseltgenme basamağı terimi  tüm elementler için kullanılabilir.İyon yükü ise yalnız iyonik bileşiklerdeki atom ya da kökler için kullanılabilir.

Kök:Birden çok atom içeren yüklü taneciklere kök denir.( (NO3),(CO3) ,(SO4) ,(NH4),(PO4)

,,, …) İyonik bileşikler suda çözündüklerinde , yapısında bulunan kökler bağımsız tanecik olarak hareket ederler.

Grup numarası ve son katmandaki elektron sayısı arasındaki ilişki

 

Element

Atom no

Katman elektron dizilimi

Grup no

Yükseltgenme basamağı

Elektron alma verme eğilimi

Na

11

I A

+1

verme

Ca

20

II A

+2

verme

Al

13

III A

+3

verme

C

6

IV A

-4…..+4  ve arasındaki bazı y.b.

ortaklaşa kullanma

N

7

V A

-3…..+5  ve arasındaki bazı y.b.

genellikle  alma

O

8

VI A

-2 (peroksitlerde -1,OF2 de +2)

  alma

F

9

VII A

-1

  alma

 

 

     NOT: Bir Atomda;
Proton sayısı = Elektron sayısı  ise bu atoma yüksüz yani nötr atom denir
Proton sayısı<Elektron sayısı ise   - yüklü iyon (ANYON)
Proton sayısı>Elektron sayısı ise   + yüklü iyon (KATYON)
 
 

 

Atomun Üzerinde taneciklerin gösterilişi

 

Nötr (Yüksüz)Atom

KATYON

KATYON

ANYON

Nötr (Yüksüz)Atom

KATYON

Ayrıca,atomların son katmanında bulunan elektron sayıları ile  atomun yükseltgenme basamakları arasındaki ilişkiyi Tablo-1'de verilen elementlerin üzerine tıklayarak  gözleyebilirsiniz.

 

1.3. Yükseltgenme Basamaklarının Hesaplanmasındaki Yöntemler.

 

A grubu elementlerinin bileşiklerindeki yükseltgenme basamakları hesaplanırken aşağıdaki özellikler göz önünde bulundurulur.

1.       IA elementleri bileşiklerinde her zaman +1 yükseltgenme basamağına sahiptir.( Li+,Na+,K+)

 

2.       IIA elementleri bileşiklerinde her zaman +2 yükseltgenme basamağına sahiptir.(Be+2,Mg+2,Ca+2)

 

3.       IIIA  elementleri bileşiklerinde her zaman +3 yükseltgenme basamağına sahiptir.( Al+3)

 

4.       Oksijen bileşiklerinde genellikle -2 yükseltgenme basamağına sahiptir.

Ancak, Oksijen peroksitlerinde( H2O2, Na2O2, MgO2 ,CaO2...)  -1 yükseltgenme basamağına sahiptir.

Ayrıca OF2 de  +2 yükseltgenme basamağındadır.

          IA ve IIA grubu elementlerinin oksijenle yaptığı ve oksijenin -1 yükseltgenme basamağına sahip olduğu bileşikleri Peroksitler denir.

 

5.       Hidrojen bileşiklerde çoğunlukla +1 yükseltgenme basamağına sahiptir. Metal-hidrojen ikili bileşiklerinde (NaH,MgH2, AlH3…) -1 yükseltgenme basamağına.

 

6.       Bir atomun serbest haldeki (tek cins atomlu Na,Ca,Mg,Pb,....ve elementel molekül halindeyken H2,S8,O2,N2,P4.....) yükseltgenme basamağı sıfırdır.

 

7.       Ametallerin metallerle yaptıkları ikili bileşiklerde ; VIIA elementleri (F,Cl,Br,I) -1 , VIA elementleri (O,S) -2, VA elementleri (N,P) -3 yükseltgenme basamağındadır.

 

8.       Tüm bileşiklerde atomların yükseltgenme basamakları toplamı sıfırdır.

 

9.       Köklerdeki atomların yükseltgenme basamakları toplamı kökün üstündeki yüke eşittir.

 

10.     Flor (F) elementinin yükseltgenme basamağı her zaman -1 dir

 

Aşağıdaki elementlerin yükseltgenme basamaklarının hesaplanmasını inceleyiniz.

ÖRNEK 1.

K2CrO4 da Cr'mun yükseltgenme basamağını bulalım  K = +1, O = – 2 olduğuna göre
2(+1) + Cr  + 4.(– 2) = 0
Cr = + 6 bulunur.

ÖRNEK 2.

HPO4-2 iyonundaki P nin değerliğini bulalım.
+ 1 + P + (–8) = –2
P = + 5 olarak bulunur.

Çalışma sorularını yaparak konuyu pekiştiriniz.

Örnekler: 

 

CO2 de C=? 

 

C+2O = 0

C+(-2)x2 = 0

C = +4

SO3 de S=? 

 

S+3O = 0

S+(-2)x3 = 0

S = +6

KMnO4 de Mn=?

 

K+Mn+4O = 0

+1+Mn+ (-2)x4= 0

Mn = +7

Na2Cr2O7 de Cr=?

2Na+2Cr+7O = 0

2x1+2Cr+7x(-2) = 0

Cr = +7

(PO4)  de P=?

 

P+4O = -3

P+(-2)x4= -3

P = +5                 

(SO4) de S=?

 

S+4O = -2

S+(-2)x4 = -2

S = +6

(NH4) de N=?

 

N+4H = +1

N+(+1)x4 = +1

N = -3

 (NO3)  de N=?

 

N+3O = -1

N+(-2)x3 = -1

N = +5

 

       

 NOT: İki ayrı kökten oluşan bileşiklerdeki atomların yüklerini bulurken önce kökleri ayrı ayrı ele alıp 1 tane kökte bulunan atomun yükseltgenme basamağı bulunmalıdır.  Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz.

 

Örnekler:

 

 

SORUCEVAP-ACEVAP-B

 

NH4NO3 de her bir N atomunun yükseltgenme basamağı kaçtır?

 

NH4NO3 de 1 tane (NH4) kökü ;

1 tane de (NO3) kökü vardır.Buna göre:                                         

(NH4) deki

N atomları soruluyor

N+4H = +1

N+(+1)x4 = +1

N = -3

                               

(NO3) deki

N atomları soruluyor

N+3O = -1

N+(-2)x3 = -1

N = +5

 

(NH4)2CO3 de N ve C atomlarının yükseltgenme basamağı kaçtır?

 

(NH4)2CO3 de 2 tane (NH4) kökü ;

1 tane de (CO3)  kökü vardır.

Buna göre:                                 

(NH4) deki

N atomları soruluyor.

O halde

N+4H = +1

N+(+1)x4 = +1

N = -3                        

(CO3) de

C atomları soruluyor

C+3O = -2

C +(-2)x3 = -2

C = +4

 

(NH4)3PO4 de N ve P atomlarının yükseltgenme basamağı kaçtır?

 

(NH4)3PO4 de 3 tane (NH4) kökü ;

1 tane de (PO4) kökü vardır.

Buna göre:                                                         

(NH4) deki

N atomları soruluyor.

O halde

N+4H = +1

N+(+1)x4 = +1

N = -3                      

(PO4) de

P atomları soruluyor

P+4O = -3

P+(-2)x4= -3

P = +5

 

B grubu metalleri birden fazla pozitif (+1…+8 ) yükseltgenme basamağına sahip olabilirler. Sık kullanılan gümüş (Ag) +1 ve çinko (Zn) +2 yükseltgenme basamağındadır.Diğer önemli B grubu metallerinin yükseltgenme basamakları ise aşağıdaki gibidir:

 

Cıva (Hg)

+1 ve +2

Bakır (Cu)

 +1 ve +2

Demir (Fe)

+2 ve +3

Kalay (Sn)

+2 ve +4

Kurşun (Pb)

+2 ve +4

Krom (Cr)

+2,+3,+6

Mangan (Mn)

+2,+3,+4,+5,+6,+7

 

Örnekler:

FeO da Fe'nin yükseltgenme basamağı kaçtır?

Fe+O = 0

Fe +(-2) = 0

Fe = +2

Fe2O3 de Fe'nin yükseltgenme basamağı kaçtır?

2Fe+3O = 0

2Fe +(-2)x3 = 0

Fe = +3

PbO da Pb 'nin yükseltgenme basamağı kaçtır?

Pb+O = 0

Pb +(-2) = 0

Pb = +2

PbO2 de Pb 'nin yükseltgenme basamağı kaçtır?

Pb+2O = 0

Pb+2x(-2) = 0

Pb = +4

 

NOT:

Elementlerin  yükseltgenme basamaklarını oluştururken oktet veya dublet kuralına uymaları şartı aranmaz.

 

Örnekler:    24Cr:       24Cr+6:       , 26Fe:       26Fe+3:      

 

 

2.BÖLÜM :

2.1. İyonik Bileşikler

Değerlik elektronların atomların etrafında noktalar şeklinde gösterilmesine de LEWİS yapısı diyoruz. Aşağıdaki tabloda A grupları elementlerinin lewis yapıları gösterilmiştir.

Tablo-3

Moleküllerin Lewis formüllerinin yazılması ve molekül şekillerinin bulunması, kimyasal bağlar bilginizin en önemli uygulama alanlarıdır.

 

 

 

IA

IIA

 B Grubu Elementleri

IIIA

IVA

VA

VIA

VIIA

VIIIA

H+

Hidrojen

 

 

 

 

-

 

 

 

 

 

Li+

Lityum

Be2+

Berilyum

 

-

 

 

 

 

 

Na+

Sodyum

Mg2+

Magnezyum

Al3+

Alüminyum

-

N3-

Nitrür

O2-

Oksit

F-

Florür

-

K+

Potasyum

Ca2+

Kalsiyum

-

-

P3-

Fosfür

S2-

Sülfür

Cl-

Klorür

-

 

 

 

Ana Sayfa | 9.Sınıf Kimya | 10.Sınıf Kimya | 12.Sınıf Kimya | Periyodik Tablo | Birim Tablosu

| Sözlükler | Gıda Güvenliği | Katalizör Dergisi | Biyografi | E-Mail •

Kimya Hocasi © 2009 Esat Mehmet Goceri